دنیای پس از ۱۱ سپتامبر و چشم انداز به آینده آن
کابل- افغانستان(گ.ر.پ):
هنگامی که ایده «خاورمیانه جدید» برای نخستین بار در 1993 از سوی شیمون پِرِز؛ وزیر خارجهی رژيم اسراییل در کتابی به همین نام مطرح شد، هیچکس تصور نمی کرد که فرایند اجرایی کردن آن، مستلزم آفرینش سناریویی پرهزینه و وحشت انگیز به نام حادثهی یازدهم سپتامبر 2001 باشد و به همین گونه، در مراحل نخستین وقوع رویداد نیز شاید هیچکس حساب این را نکرده بود که این حادثه درست به منظور طرح خاورمیانهی جدید پرز و دیگر نمایندهگان پروژه نظم نوین جهانی، به منظور تحکیم و گسترش دامنهی نفوذ و هژمونی زوال ناپذیر غرب بر استخوان های خرد شده کمونیزم در جهان سوم و دنیای اسلام عمل می کند. 26 روز پس از یازدهم سپتامبر2001، افغانستان آماج حمله های هوایی و زمینی امریکا و دیگر اعضای ایتلاف جهانی رو یا رویی هراس افگنی قرار گرفت و رژیم طالبان و شبکهی القاعده، آن گونه که انتظار می رفت، بی هیچ مقاومتی سقوط کردند؛ اما دامنهی ابهام، درست از همین نقطه آغاز و تا امروز هر لحظه بر ابعاد و گسترهی آن افزود می شود.
رژیم طالبان سقوط کرد و هستهی رهبری سازمان القاعده از هم فروپاشید؛ اما موجودیت و هستی آنان از میان نرفت- چیزی که وکیل احمد متوکل؛ وزیر خارجه رژيم طالبان، آن را اشتباه راهبردی در محاسبات ایتلاف جهانی در برابر هراس افگنی می خواند: «توهم از میان بر داشتن “موجودیت” پدیدهی به نام طالبان! جنگ با هراس افگنی از نقطهی سقوط رژیم طالبان و فروپاشیدن هستهی رهبری شبکهی القاعده در افغانستان، مسیر و هویت تازهی برگزید و درست در همین لحظه بود که امریکا بر بنیاد نمودار طراحی شده از جانب شیمون پرز- طرح خاورمیانه جدیدخط سیر مبارزه با هراس افگنی را تنظیم کرد؛ آنچه اسلاوی ژیژک؛ نظریه پرداز چپ گرا آن را “دشمن نامریی و جنگ نامتناهی” می نامد.
در فورمول “دشمن نامریی و جنگ نامتناهی” ما با “دشمن” و “جنگ” به مفهوم متعارف و معمول کلمه مواجه نیستیم؛ در این نبرد رویا رویی با هراس افگنی به رهبری امریکا دشمن نه به صورت گروه های نظام مند، دارای مرکز فرماندهی مشخص و متمرکز در محدودهی جغرافیایی معین؛ بلکه به گونهی افراد پراکنده و یا حلقات چند نفری به گونه ی نامریی، در هر نقطهی که احتمال وجود آن از سوی امریکا و هم پیمانانش برود، وجود دارد. به همین دلیل جنگ نیز در برابر چنین دشمني، جنگ به مفهوم سنتی، قدیمی و کاملا تعریف شدهی قضیه نیست؛ بلکه در چنین وضعیتی، جنگ به صورت يكجانبه از سوی نیروهای جبههی مبارزه با هراس افگنی در برابر دشمنی که فرض می شود در نقطهی مورد ظن تجمع کرده است، انجام می شود و به همین گونه تا مدتهای نامحدودی ادامه پیدا می کند؛ البته بی آن که پیروزی یا شکستی در کار باشد آنچه امروز در پاکستان شاهد آن هستیم.
چنانچه می دانیم در محور غایات مورد نظر جبههی در برابر هراس افگنی به رهبری امریکا؛ مردم سالاری، حقوق بشر و عدالت قرار داشت؛ بنا بر این، برخلاف مُدل های قدیمی و کلاسیک جنگ که در آن سازمان های انسان دوستانه و نهادهای حقوق بشری برای پایان بخشیدن به نبرد و کمک به قربانیان، وارد عمل می شدند و نقش میانجیگر میان دو طرف متخاصم را بر عهده می گرفتند، در این جنگ چون جبهه خیر، اصولن فلسفهی وجودی خود را در ظل و ذیل مفاهیم مورد عنایت سازمان های حقوق بشری و انسان دوستانه تعریف می کند؛ بنا بر این، لزومی به دخالت این سازمان ها نمی بیند. به همین دلیل است که سازمان ملل نیز از جایگاه قدیمی خود که به عنوان بالاترین مرجع مشروعیت بخش و تعریف کننده مکانیزم های قانونی و حقوقی روابط بین الدول مطرح بود، عملن در فرایند جدید به یک سازمان کاملن بشردوستانه و ارایه دهندهی کمک های بشریِ پس از جنگ، تنزل پیدا کرده است و در این میان، هر آنچه از سوی نیروهای به رهبری جبههی خیر انجام می گیرد
مخالفت صریح ترامپ و جان بولتون با هرگونه تحقیق مستقل دادگاه بین المللی لاهه در مورد ابعاد جنایت های جنگی امریکا در افغانستان نیز ریشه در همین امر دارد. القاعده، فارغ از این که مسبب اصلی حادثهی یازده سپتامبر هست یا خیر و یا اینکه اصولن شبکهی به نام القاعده وجود دارد یا نه، دست کم حضور تیوریک و تصوری آن به مثابهی “شمشیر داموکلس”، خدمت عظیم به پیشگامان جنگ بر ضد هراس افگنی و در رأس آن امریکا قرار دارد است و آن اینکه دشمن فرضی امریکا را برای همیشه نمادینه سازی و شاکله پردازی کرد؛ بر این اساس، امریکا دیگر مجبور نیست که برای توجیه دخالت های نظامی مستقیم خود به کشورهای مورد هدف به خصیصه سازی و ویژهگی تراشی، به منظور تبدیل آن به هدف مناسبی برای نفرت و نبرد بپردازد؛ اما دنیای پس از یازدهم سپتمبر، برای امریکا این امکان را فراهم ساخت تا به این بهانه که صدام خطری بالقوه برای امنیت جهان و امریکا است- حتی اگر سلاح کشتار جمعی نیز در اختیار نداشت- در بهار 2003 بر عراق حمله کند و سرزمین عراق را برای شهروندان آن به جهنم تبدیل کند. با اینهمه اما با طرح یک پرسش بنیادی که شاید دغدغه و دلمشغولی همه دردآگاهان باشد، طومار این مقال مجمل را می بندیم: پس از سال ها از آن حادثه تاریک و پرابهام؛ تروریزم، امریکا، جهان و تمام پدیده های پیرامون آن به ویژه خاورمیانه مورد نظر ایالات متحده در چه موقعیتی قرار دارند؟
شبکه القاعده به رهبری اسامه بن لادن، اگرچه در آغاز از پذیرش مسؤولیت رویداد سر باز زد؛ اما موقعیت ایالات متحده پس از وقوع حادثه به گونه ای رقم خورده بود که این کشور را از نظر عاطفی در ذهنیت عام مردم جهان به عنوان کشوری مظلوم و حق به جانب قرار می داد و لازمه چنین موقعیتی نیز در مرحله نخست، ابراز همدردی وهمگرایی احساسی- عاطفی با آن و سپس همکاری و هماهنگی در جهت جبران مافات و مقابله عملی با عاملان رویداد بود. مجموع این مسایل سبب می شد تا جهانیان به هر آنچه امریکا و تصمیم سازان دوایر جاسوسی– امنیتی آن در خصوص هویت، موقعیت و ظرفیت دشمن و نیز راه های مقابله با آن فرض کنند، گوش داده و گردن گذارند؛ در غیر آن صورت، بر اساس تقسیم بندی جورج بوش؛ رییس جمهوری پیشین امریکا در جمله معروف «هر که با ما نیست، بر ماست» که جهان را به “سیاه و سفید” و “خیر و شر” تقسیم کرد، ناخواسته در جبهه شر و نیمه سیاه جهان قرار می گرفت و جزء کشورهای گردنکش و نه گردنگذار به حساب می آمد.



























Comments