مسئول اشتباهات رسانه یی در کشور چه کسانی هستند، مالکان رسانه یا کارکنان ؟
کابل- افغانستان (گ.ر.پ):
خبرنگار: س.ب
افغانستان در 18 سال پسین بزرگترین دست آوردش را آزادی بیان عنوان میکند. کشوری که با تمامی ناامیدی ها و نابسامانی های داخلی هنوز هم فرزندانش را با خود دارد و شهروندان این سرزمین امیدوار به آینده بهتر هستند. در این میان رسانه ها به مثابه چشم و گوش شهروندان این سرزمین عمل کرده اند، تا جایکه نزدیک به 70 در صد شهروندان افغانستان باورمندی کامل به وسایل ارتباط همگانی و روند اطلاع دهی آنها از رویدادها دارند. در کنار آن رسانه ها سه وظیفه بنیادی در هر اجتماع را به دوش دارند که مشمول؛ سرگرمی دهی، آگاهی دهی و آموزش دهی پنداشته می شود. اما در افغانستان بر خلاف این اصول، رسانه ها با آن که اعتماد بیش از حد شهروندان را کسب کرده اند، منبعی برای بی باور سازی افکار عامه و حتا عاملی برای تغییر فرهنگ کشور پنداشته می شوند. در چند سال پسین رسانه های افغانستان معمولا یکی از اهداف راهبردی برای مخالفان مسلح به ویژه گروه طالبان بوده است که سهل انگاری قصدی مالکان رسانه ها و مدیران ارشد وسایل ارتباط همگانی سبب شده است تا کارکنان رسانه ها توسط هراس افگنان قربانی شوند.
بر بنیاد گزارش ها، پس از سال 2014 طالبان رسانه ها را به حیث هدف نرم انتخاب کرده اند که در ماه جنوری سال 2016، موتر حامل کارمندان تلویزیون طلوع مورد حملۀ انتحاری طالبان قرار گرفت و در این رویداد دست کم 7 تن از کارمند این رسانه تصویری جان باختند و تعداد دیگر این کارکنان یکی از اعضای بدن شانرا از دست داند. از آن زمان تا اکنون بارها رسانه ها و فعالان رسانه یی از سوی طالبان تهدید و یا هم هدف قرار گرفته اند. چنانچه در نوار دیداری منتشر شده طالبان، تلویزوین های “طلوع” و “یک” یکی از اهداف راهبردی و نرم این گروه گفته شده است.
اکنون برخی منابع در تلویزیون یک که هدف نرم طالبان پنداشته می شود میگویند؛ که این تلویزیون بخاطر برنامه ها و سریالهایی که نشر میکند دوباره مورد تهدید از سوی طالبان و داعش قرار گرفته است که این موضوع از سوی مالکان این رسانه از کارمندان پنهان نگهداشته شده است.
آنها همچنان می افزایند که برنامه های کنونی در این تلویزیون مایه نگرانی آنان از بهر افزایش تهدید های طالبان شده است، آنان اضافه میکنند: «هم اکنون بی عدالتی ها در تلویزیون یک بیش از حد جریان دارد، با کارمندانی که از تبار هزاره نیستند برخورد دو گانه می شود. معاشات کارمندان به وقت داده نمی شود، که حد اقل تا سه یا چهار ماه تاخیر در پرداخت معاش وجود دارد، در ضمن تمامی ماده های قرار داد به سود تلویزیون است که سراسر به زیان کارمندان تمام می شود. در حالی که توسط وزارت کار برای تمامی اداره های خصوصی از جمله تلویزیون یک قوانین مشخص برای استخدام، بستن قرارداد و پرداخت معاش، نیروی کاری وضع گردیده است؛ اما نه تنها این تعهدات از سوی اداره تلویزیون “یک” عملی نمی شود بلکه با نشر برنامه های مغرضانه مثل “کاکتوس” و سریال های ترکی که خلاف سنت های جامعه افغانستان است، بیشتر از گذشته این نگرانی را به بار می آورد که تلویزیون یک مورد حمله قرار گیرد تا کارفرمایان این تلویزیون به دریافت اقامه دائمی در خارج از کشور، و دریافت پول از سوی سفارت خانه های مشخص موفق شوند.
این منبع همچنان تأکید می کند که با نشر برنامه کاکتوس در این تلویزیون، طالبان ممکن برای هدف قرار دادن کارمندان این تلویزیون برنامه ریزی کنند، زیرا در نخستین برنامۀ کاکتوس ملا عمر رهبر پیشین این گروه به نحوی مورد اهانتِ معاون سخنگوی رئیس جمهور و حاضرین در تالار قرار گرفت.
این منبع همچنان می افزاید: «در کنار آن مسئولان تولید تلویزیون سریال ترکی با محتوای غیر اخلاقی را خریداری میکنند و آنرا به گونه اجباری بالای کارمندان بخش دوبلاژ تهیه میکند، وقتی که برای شان گفته شود که این سریال خلاف معیارها و سنت حاکم در جامعه است، مدیران این رسانه هشدار میدهند که هرکس که نمیخواهد در کار نقش داشته باشد اخراج می شود. در این وضعیت ما نمی دانیم که چه کاری انجام دهیم، برای به دست آوردن لقمه نانی ناگزیر هستیم همه مشکلات به ویژه افزایش تهدیدهای طالبان را به گردن بگیریم ریسک کنیم و در این نهاد به کار مان ادامه بدهیم، حکومت نیز هیچ توجه و کنترول بالای این نهاد ها ندارد و همچنان وزارت اطلاعات و فرهنگ در قبال این موضوع بی توجه است.»
در حالیکه در مادۀ پنجم فصل اول احکام عمومی قانون رسانه های همگانی آمده است که؛ رسانه های همگانی به نحوی که بتواند وسیله موثر نشر ثقافت در کشور گردیده، آراء عامه را طور صادقانه و سودمند به جامعه منعکس نماید.
و همچنان در مادۀ 31 فصل هشتم نشرات ممنوعه قانون رسانه های همگانی آمده است که؛
مطالبیکه مغایر با اصول اسلام و توهین به سایر ادیان و مذاهب باشد ممنوع است.
و مطالبیکه موجب هتک حرمت و افتراء به اشخاص گردد همچنان توسط این قانون ممنوع قرار داده شده است.
خواستیم نظر وزارت اطلاعات و فرهنگ را نیز در این مورد داشته باشیم اما با تماس های مکرر مسئولان این وزارت حاضر به پاسخگویی نشدند. با این همه صدیق الله توحیدی رییس اجرایی کمیته مصؤنیت خبرنگاران می گوید: «هیچ مرجعی برای ارزیابی سریال ها و برنامه هایی که وارد کشور میشود وجود ندارد، تا نخست محتوای این برنامه ها و سریالها ارزیابی شود و سپس اجازۀ ثبت و نشرآنها به تلویزیون ها داده شود، چون فضای باز و بدون سانسور برای فعالیت های رسانه یی وجود، مالکان رسانه ها نباید از این فضا استفاده سوء کنند که متضاد ارزش های اسلامی و اخلاقی است. و هیچ رسانه ای حق ندارد بر کارمندان خود از زور و فشار کار بگیرد، هرگاه این کار انجام می شود پس رسانه ی تخطی کننده از سوی کمیسیون رسانه های همگانی و همچنان کمیته مختلط وزارت اطلاعات فرهنگ مورد پیگرد قانونی قرار خواهد گرفت، که در مادۀ 32 فصل نهم احکام جزایی قانون رسانه ها همگانی آمده است که؛
صاحب امتیاز رسانه در صورت مسئول شناخته میشود که مخالف احکام قانون رسانه های همگانی عمل نماید.
از سوی هم برخی از فعالان مدنی این وضعیت را نگران کننده می دانند؛ عزیز الله رفیعی، رییس مجتمع جامعه ی مدنی افغانستان می گوید: “هیچ رسانه ای حق پخش و نشر برنامه های غیر اسلامی را ندارد اما از نقطه نظر اجتماعی هیچ معیاری برای مسائل رسانه ای افغانستان تا به حال در چوکات اخلاقی یا یک پروتُکل اخلاقی مدون تنظیم نشده است، در عین حال اصول اخلاقی را که رسانه ها باید رعایت کنند متأسفانه هیچ گونه پابندی به این آیین نامه ها و اصول اخلاقی وجود ندارد”.
همچنان در قانون کار افغانستان در مورد استخدام، بستن قرارداد، و پرداخت معاشات کارمندان ذکر شده است که قرار ذیل است:
مادۀ چهارم قانون کار افغانستان در این مورد میگوید:
“کارگر یا کارمند کسی است که به اساس قرارداد معین در اداره استخدام میشود”.
و مادۀ ششم قانون کار صراحت دارد که؛
“کارکنان قراردادی؛ مشتمل بر کارگر، کارکن خدماتی و مامورین خدماتی است که در مقطع زمانی معین غرض اجرای کار معین با عقد قرارداد استخدام میشوند”.
در فقرۀ چهارم مادۀ پنجاه و نهم قانون کار آمده است که؛ تبعیض در پرداخت مزد جواز ندارد.
و قانون کار در فقرۀ دومِ مادۀ هفتاد و سوم نیز به صراحت بیان نموده است که؛
مزد در طول ماه پرداخت میشود، تاخیر در پرداخت آن بدون موافقۀ کارکن صورت گرفته نمیتواند.
در ماده های بالا از قرارداد و معاش کارکنان ذکر شده است، طبق قانون کار، قرارداد ها یک ساله اند و بعد از یک سال قرارداد ها باید تجدید شوند و نظر به حجم کارِ کارمندان در معاش آنها نیز باید تغییرات وارد شود، اما ادارۀ تلویزیون “یک” بیشتر از سه سال میشود که این قرارداد ها را نه تنها تجدید نکرده است و در معاش کارمندان غیر تبار هزاره تغییرات یا افزایش بوجود نیاورده است؛ بلکه معاش کارمندان نظر به سلیقۀ مسئولین منابع بشری و مسئولین درجه یک این اداره تنزیل یافته و کارمندان بدون پرداخت دستمزد مکمل آنها به بهانه های مختلف اخراج شده اند.
این نگرانی ها در حالی مطرح می شود که در تازه ترین گزارش نهادهای مدافع خبرنگاران آمده است که میزان تلفات خبرنگاران در سال ۲۰۱۸ نسبت به سال ۲۰۱۷ بیشتر بوده است و در این سال بیش از ۱۶ خبرنگار و کارمند رسانه یی جان های خود را از دست دادند که باوجود دستمزد اندک و برخورد دوگانه وظایف شانرا به شکل درست انجام میدادند. در این میان دوتن از خبرنگاران تلویزیون یک نیز شامل این جان باختگان میباشد که در حملۀ انتحاری در شش درک شهر کابل جان شانرا از دست دادند؛ که همین رسانه ها، گروه طالبان را مسئول قتل خبرنگاران میدانند.
حال دیده شود که وزارت های کار و امور اجتماعی و اطلاعات و فرهنگ و نهاد های مدافع خبرنگاران و کارمندان رسانه ها، به بررسی این موضوعات میپردازند یا خیر…





















Comments